Review Nghệ Thuật Tinh Tế Của Việc Đếch Quan Tâm: Đừng Quan Tâm Mọi Thứ, Hãy Chọn Điều Ý Nghĩa

Bạn đang tìm một bài review nghệ thuật tinh tế của việc đếch quan tâm vì đã quá mệt với những lời khuyên hãy tích cực. Tôi hiểu. Overthinking biến tôi thành kẻ trằn trọc lúc 2 giờ sáng vì một tin nhắn chưa trả lời, một lựa chọn sai lầm năm năm trước, một cảnh đời không thể thay đổi. Còn Mất phương hướng giống như ngồi trên xe bus mà không biết điểm dừng. Nếu bạn giống tôi, cuốn sách của Mark Manson có lẽ là liều thuốc giải độc. Anh chàng này không hứa hẹn bạn sẽ tỉnh táo sau một đêm, nhưng chắc chắn sẽ làm bạn thay đổi cách nhìn vào thứ đang khiến bạn đau khổ.

Sách nói về điều gì?

Mark Manson – tác giả người Mỹ, sinh năm 1984 – xuất bản “The Subtle Art of Not Giving a F*ck” vào tháng 9 năm 2016. Cuốn sách nhanh chóng gây sốt toàn cầu bởi giọng văn trần trụi, cục súc nhưng đầy logic. Trong ấn bản tiếng Việt, sách dày khoảng 288 trang và được chia thành 9 chương. Mỗi chương là một cú đập vào khái niệm “tích cực độc hại”.

Chương 1 “Đừng cố” ghi nhận rằng nỗ lực để hạnh phúc chính là một hình thức tự hủy hoại. Chương 2 “Hạnh phúc là một vấn đề” cho rằng khoái cảm chỉ thoáng qua và không bao giờ thoả mãn. Chương 3 “Bạn không đặc biệt” là một cú tát vào khái niệm “tôi sinh ra để trở nên vĩ đại”. Manson bảo rằng khi chấp nhận mình tầm thường, bạn sẽ cần ít sự công nhận hơn và có nhiều năng lượng hơn cho sự thật. Chương 4 “Giá trị của đau khổ” xoá tan quan niệm rằng “đau là bất hạnh”. Càng về sau, tác giả đưa ra những lời khuyên gai góc về trách nhiệm, về việc “nói không”, về sai lầm, về cái chết. Mỗi chương đều có các mẩu chuyện đời thực: một người bạn bị bệnh hiểm nghèo, một nhà tỷ phú mất tất cả, hay chính nỗi cô độc của Manson khi từng sống ở Brazil.

Điểm hợp nhau của 9 chương là nó không xây dựng thế giới ảo mà xoá đi ảo tưởng. Ở trang cuối, bạn sẽ không tìm thấy công thức “5 bước thành công”. Bạn chỉ thấy một đề nghị: Hãy chọn những nỗi đau mà bạn muốn giữ lại. Nếu bạn sống vì gia đình, bạn sẵn sàng trải qua cãi vã, khó khăn, dạy dỗ con cái. Nếu bạn sống vì nghệ thuật, bạn chấp nhận bán tín bán nghi việc có được danh vọng. Trong thế giới ấy, khổ đau không phải tai nạn mà là vật liệu. Chính ý tưởng này lột bỏ lớp hào nhoáng mà self-help thường dùng, trả lại quyền quyết định cho cá nhân bạn.

Góc nhìn sau khi đọc — Đánh giá chi tiết

Tôi đọc bản tiếng Việt vào một giai đoạn chán nản. Công việc quay cuồng, các buổi hẹn hò vô vị, và tôi liên tục so sánh bản thân với bạn bè. Sau khi gấp quyển sách, thay vì thấy “được tiếp thêm động lực”, tôi cảm thấy nhẹ nhõm kỳ lạ. Nó không nói “bạn có thể làm được” mà nói “bạn có thể không làm gì cả – và điều đó cũng ổn thôi”. Lần đầu tiên tôi được một tác giả cho phép không cần phải hoàn hảo. Điều đó mới mẻ biết bao.

Cá nhân tôi ấn tượng sâu nhất ở chương 5: “Có những thứ bạn không kiểm soát được, nhưng bạn luôn kiểm soát được ý nghĩ của mình về chúng.” Nghe có vẻ sáo rỗng, nhưng Manson phân tích bằng câu chuyện của anh chàng mất việc vì scandal. Người ấy có thể chọn tự khinh và oán trách, hoặc chọn tin rằng đó là cơ hội để làm điều đúng đắn hơn. Cùng một sự kiện, một người gục ngã, một người trưởng thành. Lựa chọn quyết định phản ứng, và Manson nhấn mạnh rằng đó không phải là một phép màu, mà là một kỹ thuật.

Kỹ thuật đó gọi là “đặt ranh giới cho sự đau khổ”. Bạn có một ngôi nhà nhỏ nhưng bạn cảm thấy thất bại vì bạn so sánh với biệt thự triệu đô của người khác. Ranh giới của bạn sai. Bạn bị người yêu bỏ rơi, bạn nghĩ rằng mình là kẻ đáng thương. Ranh giới của bạn đang nằm ở chỗ phụ thuộc vào sự yêu thương của người khác hơn là vào lòng tự trọng của mình. Manson đưa ra công thức: “Điều khiến con người mất tinh thần không phải là bản thân khổ đau, mà là khổ đau một cách vô nghĩa.” Thành thử, chỉ cần bạn dõi theo nỗi đau của mình và hỏi “Nỗi đau này có giúp tôi tốt hơn không?”, bạn sẽ ngay lập tức nhận ra rất nhiều cảm xúc hiện tại chỉ là nhiễu loạn.

Cuốn sách cũng làm tôi bớt ám ảnh việc phải là một “người tốt” trong mắt tất cả mọi người. Manson tuyên bố: “Bạn có thể chọn là một người tử tế hoặc hài lòng với mọi thứ, nhưng không thể chọn cả hai.” Tôi bắt đầu tập nói “không” với những buổi gặp mặt xã giao, những lời nhờ vả vô bổ. Kết quả là tôi có thời gian cho việc viết lách và đọc sách. Một số mối quan hệ phai nhạt, nhưng tôi thấy mình được bao quanh bởi những cuộc trò chuyện thật sự thú vị hơn. Đây chính là sự đánh đổi mà Manson nói đến: bạn không thể nói có với mọi cơ hội mà không chết ngạt.

Ngoài ra, đọc Manson, tôi thưởng thức được thứ hài hước trượt dài trên bờ vực của sự thô tục nhưng có ý nghĩa. Ông kể về một người bạn “có lối suy nghĩ khác biệt nghiêm trọng” và mô tả thế giới đầy hoang tưởng của người ấy để giải thích rằng tâm trí chúng ta thường xuyên dựng lên một bản đồ sai lệch. Những ví dụ như vậy làm sách dễ đọc, không bị hàn lâm hoá. Tôi nghĩ rất ít cuốn self-help làm được điều này mà vẫn đủ chiều sâu.

Ai nên đọc cuốn sách này?

Ai nên đọc? Người đang mệt mỏi vì phải gồng mình chứng tỏ với xã hội rằng “tôi thành công”. Người lúc nào cũng bận rộn nhưng không biết rốt cuộc mình muốn gì. Người trẻ tuổi mất phương hướng, đặt câu hỏi mình có đang lãng phí cuộc đời không. Và những ai đang một mình chống chọi với Overthinking sẽ thấy cuốn sách như một cú đấm dịu dàng đánh thức.

Sách cũng hợp với người đã chán các khẳng định “bạn là người chiến thắng” từ những cuốn như “Dám nghĩ lớn”. Với họ, Manson mang đến một trò chơi tư duy nâng cao hơn: hạnh phúc không phải đích đến, mà là lựa chọn giá trị hằng ngày.

Ai không nên đọc?

Nếu bạn là người nhạy cảm với ngôn từ thô tục, quyển này chắc chắn không dành cho bạn. Bản tiếng Việt giữ nguyên tinh thần chửi thề của Manson, đó là một phần phong cách. Bạn có thể dừng ở trang thứ mười vì quá nhiều chữ “đếch”. Sách còn chứa những câu chuyện về tình dục, phá thai, hoặc chết chóc – viết trần trụi. Người có hệ tư tưởng bảo thủ khó có thể tỉnh táo đọc tiếp.

Ngoài ra, nếu bạn đang chịu đựng trầm cảm lâm sàng, tôi không khuyên coi cuốn này như một giáo trình tự trị. Manson thiếu kiến thức lâm sàng và có những lời khuyên “mạnh miệng” kiểu “cứ chấp nhận nỗi đau đi”, có thể không phù hợp với người bệnh.

Điểm hạn chế cần cân nhắc

Lời văn của Manson cũng là con dao hai lưỡi. Dùng từ “đếch” quá nhiều khiến một số đoạn mất đi tính thuyết phục nghiêm túc. Nếu bạn đọc sách trong không gian cần sự trầm tĩnh, cảm giác sẽ bị phá vỡ. Ngoài ra, triết lý trong sách thực chất là sự kết hợp của chủ nghĩa khắc kỷ (Stoicism) và một chút Thiền, nhưng tác giả không công nhận nguồn cảm hứng một cách tường minh. Những người học Phật có thể thấy nó “đạo Phật hóa” nhưng ở một phiên bản giản lược phóng túng.

Một hạn chế khác là cuốn sách gần như không cung cấp bất kỳ công cụ bài tập nào. Bạn phải tự mình “thực hành” bằng cách thay đổi cách kể chuyện trong đầu. Đối với một số độc giả thích sự cầm tay chỉ việc, họ sẽ bối rối. Cuốn sách thiên về tư duy hơn hành động, và tất cả những lời khuyên đều nằm vỏn vẹn ở động tác “hãy chọn thứ để đếch quan tâm”, lặp lại nhiều lần.

Nên mua nếu / Chưa nên mua nếu

Nên mua nếu …

• Bạn cần một quyển sách để giáng vào mặt mình mỗi khi self-help “hào nhoáng” chuẩn bị làm bạn ngộp thở.
• Bạn thích văn phong của một gã bạn thân nghiện nói tục nhưng mỗi câu nói lại chạm tận tủy.
• Bạn đang ở độ tuổi 25-35 và muốn bớt so sánh với bạn bè, muốn lắng nghe chính mình nhiều hơn.

Chưa nên mua nếu …

• Bạn muốn nhận về những chỉ dẫn chi tiết như “mỗi sáng viết nhật ký, mỗi tối thiền định”.
• Bạn không thể hiểu nổi việc dùng từ “đếch” trong một bài viết chuyên môn.
• Bạn cần một bác sĩ tâm lý, không phải một một nhà văn sắc sảo.

Trước khi xuống tiền, hãy lướt qua vài trang Xem trang sách Nghệ Thuật Tinh Tế Của Việc Đếch Quan Tâm để xem văn phong có thể dùng được trong tủ sách nhà bạn không. Còn nếu bạn đã lỡ ấn tượng với tựa đề, tôi nghĩ bạn nên mua một bản để chọc tức cái ego của mình.